جمال الدين محمد الخوانساري

34

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

اگر بشنويد ، وراه نموده شده‌ايد اگر راه يابيد ، مراد اينست كه آنچه از جانب حق تعالى در كار باشد از براي بينا گردانيدن شما وشنوانيدن شما وراه نمودن شما بعمل آمده باعطاى شعور وعقل وارسال پيغمبران مرسل ونصب خلفاى ايشان ، وآن قدر كه بعمل آمده كافيست اگر متوجّه شويد شما ونگاه كنيد وگوش اندازيد وبپذيريد راه نمائى را واعراض نكنيد از اينها بسبب متابعت هوا وهوس وحبّ دنيا وزخارف آن . 7347 لدنياكم عندي أهون من عراق « 1 » خنزير على يد مجذوم . هر آينه بتحقيق كه دنياي شما نزد من خوارترست از استخوانهاى گوشت گرفته شدهء خوكى كه در دست مجذومى باشد ، يعنى صاحب كوفت جذام كه همهء طبايع متنفّرست از آن ، وشرعا امر شده بگريختن از آن مانند گريختن از شير . وفرموده است آن حضرت عليه السلام مر كسى را كه كوچك مىشمرده أو را از مانند سخن أو ، يعنى كسى كه سخنى گفته بوده كه گفتن آن زيادة بوده از مرتبهء أو ، وأو را رتبهء اين نبوده كه مانند آن سخن گويد . 7348 لقد طرت شكيراً « 2 » وهدرت صقاً « 3 » .

--> ( 1 ) در نهج البلاغة چنين : « واللّه لدنيا كم هذه أهون في عيني من عراق خنزير في يد مجذوم » . ( 2 ) سيّد رضى ( ره ) در « باب المختار از كلم قصار » نهج البلاغة اين كلام شريف را چنين نقل وشرح كرده ( ج 4 شرح نهج اين أبي الحديد چاپ اوّل مصر ، ص 452 ) : « وقال عليه السلام لبعض مخاطبيه وقد تكلم بكلمة يستصغر مثله عن قول مثلها : لقد طرت شكيراً ، وهدرت سقباً ، أي قال ( اى الرضى ) : الشكير ههنا أوّل ما ينبت من ريش الطائر قبل ان يقوى ويستحصف والسّقب الصغير من الإبل ، ولا يهدر الّا بعد ان يستفحل » . ابن أبي الحديد در شرح آن گفته : « الشرح : هذا مثل قولهم : قد ذبب قبل أن يحصرم ومن أمثال العامّة يقرأ بالشواذ وما حفظ بعد جزء هذا المفصل » . ( 3 ) سيّد رضى ( ره ) آنرا بسين نقل وشرح كرده در صورتي كه در نسخ غرر ودرر بصاد نقل شده از اين روى شارح ( ره ) نيز آنرا بصاد ضبط وشرح كرده وهر دو درست است ، در منتهى الإرب گفته : « سقب بالفتح شتر كرّه يا شتر كرّهء نوزاد هر چه باشد يا شتر كرّهء نر ولا يقال سقبة أو يقال ، اسقب وسقاب وسقوب جمع وسقبان بالضمّ مثله » ونيز در آن كتاب گفته : « صقب بالفتح شتر كرّه صقاب بالكسر وصقبان بالضمّ جمع » .